Elk jaar blijft er bij gemeenten geld op de plank liggen dat bedoeld is voor inwoners met een smalle beurs of voor mensen die hun huis willen verduurzamen. Niet omdat die inwoners er geen recht op hebben, maar omdat ze niet weten dat de regeling bestaat, denken dat ze er niet voor in aanmerking komen of opzien tegen het aanvragen. Dat is zonde, want het gaat soms om honderden euro’s per jaar.

In dit artikel zetten we de regelingen op een rij die het vaakst onbenut blijven. Daarnaast lees je hoe je zelf nagaat waar je recht op hebt en waar je hulp kunt krijgen bij het aanvragen.

Kwijtschelding van gemeentelijke belastingen

Bijna iedereen krijgt jaarlijks een aanslag voor bijvoorbeeld afvalstoffenheffing en rioolheffing. Wie een laag inkomen en weinig vermogen heeft, kan vaak kwijtschelding aanvragen. Dan hoef je (een deel van) deze belastingen niet te betalen. De grens ligt meestal rond het niveau van de bijstandsnorm, maar gemeenten kijken ook naar je vaste lasten, zoals huur.

Veel mensen met een klein pensioen of een laag loon gaan ervan uit dat kwijtschelding alleen voor mensen in de bijstand is. Dat klopt niet. Let wel op de termijn: meestal moet je binnen een bepaalde periode na de dagtekening van de aanslag een verzoek indienen. In sommige gemeenten krijg je na één goedgekeurde aanvraag in de jaren daarna automatisch kwijtschelding.

Toeslagen voor een laag inkomen

Naast de landelijke toeslagen van de Belastingdienst hebben gemeenten eigen regelingen. De individuele inkomenstoeslag is bedoeld voor mensen die al langere tijd van een laag inkomen rondkomen en weinig kans hebben om daar verandering in te brengen. Het is een bedrag dat je eens per jaar kunt aanvragen en vrij mag besteden.

Daarnaast bestaat de bijzondere bijstand. Daarmee kan de gemeente noodzakelijke kosten vergoeden die je zelf niet kunt betalen, zoals een kapotte wasmachine, kosten van bewindvoering of extra uitgaven door ziekte. Ook als je geen uitkering hebt, kun je hier soms gebruik van maken.

Meedoen, zorg en schoolkosten

Veel gemeenten hebben een meedoenregeling, soms in de vorm van een pas of een tegoed. Daarmee worden bijvoorbeeld sportclubs, zwemles, muziekles, een bibliotheekabonnement of een schoolreisje betaalbaar. Juist voor gezinnen met kinderen kan dit veel schelen.

Ook de collectieve zorgverzekering via de gemeente wordt vaak over het hoofd gezien. Hiermee krijg je een uitgebreid pakket met een gemeentelijke bijdrage in de premie, en soms dekking van het eigen risico. Overstappen kan meestal alleen rond de jaarwisseling, dus het loont om dit in het najaar te bekijken. Daarnaast kun je via de Wmo hulp krijgen bij het zelfstandig blijven wonen, zoals een traplift of huishoudelijke ondersteuning.

Subsidies voor je woning en buurt

Niet alle regelingen draaien om inkomen. Gemeenten bieden regelmatig subsidies of gunstige leningen voor isolatie, zonnepanelen, het vergroenen van je tuin of het afkoppelen van regenwater. Vaak gelden deze zolang er budget is, dus wie er vroeg bij is, heeft een streepje voor.

Ook voor bewonersinitiatieven is vaak geld beschikbaar, bijvoorbeeld voor een buurtfeest, een moestuin of het opknappen van een speelplek. Lokale nieuwssites besteden geregeld aandacht aan zulke regelingen en aan nieuws uit de gemeenteraad; wie in Oost-Groningen woont, vindt bijvoorbeeld op www.nieuwsuitpekela.nl berichten over wat er in de eigen gemeente speelt.

Zo achterhaal je waar je recht op hebt

Omdat elke gemeente eigen regels en bedragen hanteert, is er geen landelijk overzicht dat alles dekt. Met een paar stappen kom je toch een heel eind:

• Kijk op de website van je gemeente bij ‘inkomen’, ‘minima’ of ‘regelingen’.
• Gebruik een online rekenhulp zoals de regelingencheck die veel gemeenten aanbieden.
• Vraag hulp bij het sociaal wijkteam, de formulierenbrigade of een vrijwillige ouderenadviseur.
• Houd je inkomensgegevens, huurbedrag en bankafschriften bij de hand.
• Zet aanvraagtermijnen en jaarlijkse deadlines in je agenda.

Laat je niet afschrikken

Veel mensen schamen zich om een aanvraag te doen of zijn bang dat het ingewikkeld wordt. Toch zijn deze regelingen er precies voor bedoeld om inwoners een steuntje in de rug te geven. Een afwijzing kost je niets, en bij twijfel kun je altijd eerst bellen met de gemeente om te vragen of het zin heeft om een aanvraag te doen.

Neem dus eens een uurtje om de regelingen in jouw gemeente na te lopen, alleen of samen met iemand die je helpt. De kans is groot dat je iets tegenkomt waar je nog geen gebruik van maakt, en dat geld hoort gewoon bij jou terecht te komen.